Körpənin sağlamlığı hər bir valideyn üçün prioritetdir. Lakin uşaq böyütmə prosesində qarşılaşılan ən yaygın problemlərdən biri həzm sistemi pozğunluqlarıdır.
Xüsusilə uşaqlarda (körpələrdə) ishal həm uşağın narahatlığına, həm də valideynlərin ciddi təşvişinə səbəb olur. İshal sadə bir qida dəyişikliyindən qaynaqlana biləcəyi kimi, ciddi infeksion xəstəliklərin də əlaməti ola bilər.
İshal nədir və körpələrdə necə müəyyən edilir?
Tibbi dildə “diareya” adlanan ishal, nəcis ifrazının adi haldan daha tez-tez (gündə 3 və ya daha çox) və konsistensiyasının sulu olmasıdır.
Lakin körpələrdə, xüsusən də ana südü ilə qidalananlarda nəcisin onsuz da yumşaq və tez-tez olması valideynləri çaşdıra bilər.
Fərqi necə anlamalı?
Əgər uşağın nəcisi birdən-birə daha sulu olarsa, rəngi dəyişərsə (məsələn, yaşıl və ya qanlı), qoxusu kəskinləşərsə və uşaqda iştahsızlıq, halsızlıq müşahidə olunarsa, bu artıq ishal hesab olunur.
Uşaqlarda ishal zamanı nə etməli?
Əgər körpənizdə ishal başlayıbsa, ilk növbədə soyuqqanlı olmalı və maye balansını bərpa etməyə çalışmalısınız.
Maye Qəbulu (Rehidratasiya)
Ən vacib addım itirilmiş mayeni yerinə qoymaqdır.
Ana südü alan körpələr: Əmizdirməni dayandırmayın! Əksinə, uşağı daha tez-tez döşə qoyun. Ana südü həm mayedir, həm də tərkibindəki anticisimlər sayəsində infeksiya ilə mübarizə aparır.
Oral Rehidratasiya Məhlulları (ORM): Apteklərdə satılan xüsusi duzlu məhlullar (məsələn, Region, Humana Electrolyte) ishal zamanı itirilən duzları bərpa edir. Onu pediatr həkim məsləhəti ilə kiçik qurtumlarla vermək lazımdır.
Qidalanma rejimi
İshal zamanı uşağı ac saxlamaq olmaz. Lakin qidaları seçərkən diqqətli olmalısınız:
BRAT pəhrizi: Banan, düyü sıyığı, alma püresi və qurudulmuş çörək (suxarı) ishal zamanı bağırsaqları sakitləşdirən ən yaxşı qidalardır.
Qaçınılmalı qidalar: Şirin meyvə şirələri, qazlı sular və yağlı yeməklər ishalı daha da kəskinləşdirə bilər.
Probiotiklərin rolu
Həkimin tövsiyəsi ilə istifadə olunan probiotiklər bağırsaq florasını tənzimləyərək ishalın müddətini qısalda bilər.
Uşaqlarda ishalın əsas səbəbləri
Uşaqlarda (körpələrdə) ishal müxtəlif amillərdən yarana bilər. Əsas səbəbləri aşağıdakı qruplara bölmək olar:
1. Virus infeksiyaları
Körpələrdə ishalın ən geniş yayılmış səbəbi viruslardır. Bunlar arasında Rotavirus xüsusi yer tutur. Bu virus xüsusilə qış və bahar aylarında aktivləşir və ağır diareyaya, qusmaya və qızdırmaya səbəb ola bilər.
2. Bakterial infeksiyalar
Çirkli əllər, yuyulmamış meyvə-tərəvəz və ya köhnəlmiş qidalar vasitəsilə orqanizmə daxil olan Salmonellla, E. coli kimi bakteriyalar kəskin ishala yol açır. Bu zaman nəcisdə qan və ya selik görülə bilər.
3. Qida allergiyaları və intolerantlıq
Bəzi körpələrdə inək südü zülalına qarşı allergiya və ya laktoza dözümsüzlüyü olur. Yeni qidaya (əlavə qidaya) keçid dövründə də mədə-bağırsaq sistemi hələ tam formalaşmadığı üçün ishal halları baş verə bilər.
4. Antibiyotik istifadəsi
Uşağa hər hansı bir xəstəlik səbəbindən antibiyotik verildikdə, bu dərmanlar bağırsaqdakı “yaxşı” bakteriyaları da məhv edir. Nəticədə bağırsaq mikroflorası pozulur və “antibiotiklə əlaqəli ishal” yaranır.
5. Diş Çıxarma Dövrü
Xalq arasında diş çıxararkən ishalın normal olduğu deyilsə də, tibbi olaraq diş çıxarma birbaşa ishal yaratmır. Sadəcə bu dövrdə uşaqlar əllərinə keçən hər şeyi ağızlarına apardıqları üçün infeksiya düşmə ehtimalı artır.
Nə zaman təcili həkimə müraciət etməli?
Aşağıdakı hallardan hər hansı birini müşahidə etsəniz, vaxt itirmədən pediatra müraciət edin:
Nəcisdə qan və ya qara rəng varsa.
Uşaqda dayanmayan qusma varsa və maye qəbul edə bilmirsə.
Yüksək qızdırma (38.5°C və yuxarı) müşahidə olunursa.
Qarın nahiyəsində kəskin ağrılar varsa.
İshal 24 saatdan çox davam edirsə (xüsusən 6 aydan kiçik körpələrdə).
Tez-tez verilən suallar
İshal olan uşağa qatıq vermək olar?
Bəli, qatıq təbii probiotik mənbəyidir və ishal zamanı bağırsaqların bərpasına kömək edir. Lakin uşağın südlü məhsullara allergiyası olmadığından əmin olmalısınız.
Diş çıxaran körpələrdə ishal neçə gün çəkir?
Diş çıxarma ilə əlaqəli yüngül nəcis yumşalması adətən 1-2 gün davam edir. Əgər ishal 3 gündən çox çəkirsə və suludursa, bu, böyük ehtimalla dişlə deyil, başqa bir infeksiya ilə bağlıdır.
Uşaqlarda ishalın qarşısını necə almaq olar?
Gigiyena qaydalarına riayət etmək (əllərin yuyulması), qidaların təmizliyinə diqqət yetirmək və körpələrə Rotavirus peyvəndi vurdurmaq ən effektiv qorunma yollarıdır.
Bu məqalə məlumatlandırma xarakteri daşıyır. Sağlamlıq problemlərinizlə bağlı mütləq Pediatr – Uşaq həkimi həkiminizlə məsləhətləşin.