Uşaqların tənəffüs yolları xəstəlikləri, xüsusilə soyuq fəsillərdə valideynlərin ən çox qarşılaşdığı problemlərdən biridir.
Öskürək, burun tutulması və nəfəs darlığı kimi hallar həm uşağın yuxu rejiminə, həm də ümumi sağlamlığına mənfi təsir göstərir.
Bu cür hallarda müasir tibbin ən effektiv və sürətli həll yollarından biri uşaqlarda inqalyasiya müalicəsi üsuludur.
İnqalyasiya nədir və necə təsir edir?
İnqalyasiya latın sözü olan “inhalo” (nəfəs alıram) sözündən götürülüb. Bu proses zamanı maye halında olan dərman maddələri xüsusi cihazlar vasitəsilə aerozol (çox kiçik damcılar) halına gətirilir. Uşaq bu aerozolu nəfəs yolu ilə ciyərlərinə çəkir.
Niyə inqalyasiya seçilməlidir?
Sürətli Təsir: Dərman saniyələr içində iltihab olan nahiyəyə çatır.
Az Yan Təsir: Həblər və şərbətlər qaraciyər və mədəyə təsir edə bildiyi halda, inqalyasiya yerli təsir göstərir.
Ağrısızdır: İynə qorxusu olan uşaqlar üçün ən rahat müalicə üsuludur.
Effektiv Bəlğəmgətirici: Qatı bəlğəmi yumşaldır və xaric olmasını asanlaşdırır.
Hansı xəstəliklərdə inqalyasiya tətbiq olunur?
Uşaqlarda inqalyasiya müalicəsi yalnız ağır xəstəliklərdə deyil, həm də kəskin respirator infeksiyaların müalicəsində geniş istifadə olunur.
Əsasən aşağıdakı hallarda tövsiyə edilir:
Bronxial Astma: Tutmaların qarşısını almaq və tənəffüsü rahatlatmaq üçün.
Laringit (Xanənək): Səsin batması və “hürən” öskürək zamanı boğazdakı şişkinliyi azaltmaq üçün.
Bronxit: Bronxların iltihabı və bəlğəm yığılması zamanı.
Rinit və Sinusit: Burun yollarının təmizlənməsi və nəmləndirilməsi üçün.
Kistik Fibroz: Ağciyərlərdəki qatı seliyin təmizlənməsi məqsədilə.
Ev şəraitində inqalyasiya zamanı qızıl qaydalar
Uşaqlarda inqalyasiya müalicəsi apararkən təhlükəsizlik və effektivlik üçün aşağıdakı qaydalara əməl etmək vacibdir:
Həkim Məsləhəti: Heç vaxt özbaşınıza dərman seçməyin. Hətta adi fizioloji məhlul (0.9% NaCl) olsa belə, həkim pediatr ilə məsləhətləşin.
Zamanlama: İnqalyasiya yeməkdən ən az 1-1.5 saat sonra edilməlidir. Tox qarnına edilən inqalyasiya bəzən ürəkbulanma və ya qusma verə bilər.
Müddət: Uşaqlar üçün inqalyasiya müddəti adətən 5-10 dəqiqədir. Dərman qurtardıqda cihazı söndürmək lazımdır.
Sakitlik: Proses zamanı uşaq sakit olmalı, ağlamamalıdır. Ağlayan zaman nəfəs səthi olduğu üçün dərman ciyərlərin dərinliyinə çatmır.
Gigiyena: Hər istifadədən sonra maska və dərman qabı ilıq su ilə yuyulmalı və qurudulmalıdır.
Müalicədə istifadə olunan məhlullar
İnqalyasiya üçün istifadə olunan mayelər xəstəliyin növünə görə dəyişir:
Duzlu məhlullar (Fizioloji məhlul): Tənəffüs yollarını nəmləndirir, seliyi duruldur.
Bronxodilatatorlar: Bronxları genişləndirərək nəfəs almanı asanlaşdırır (məsələn, astma tutmalarında).
Mukolitiklər: Bəlğəmi parçalayır və öskürəklə çıxmasına kömək edir.
Antiseptiklər və Antibiotiklər: Bakterial infeksiyalar zamanı birbaşa ocağa təsir edir.
Vacib qeyd: Ev şəraitində “qazan üzərində” qaynar buxarla inqalyasiya etmək uşaqlarda nəfəs yollarının yanmasına səbəb ola bilər. Müasir nebulayzerlər soyuq buxar verdiyi üçün bu risk yoxdur.
Tez-tez Verilən Suallar
1. Uşaqlarda öskürək üçün inqalyasiya neçə gün edilməlidir?
Müalicə müddəti xəstəliyin ağırlığından asılıdır. Adətən kəskin hallarda 3-5 gün, bəzi xroniki vəziyyətlərdə isə daha uzun müddət tövsiyə olunur. Dəqiq müddəti pediatr müəyyən etməlidir.
2. Temperaturu olan uşağa inqalyasiya etmək olar?
Əgər uşağın bədən temperaturu 37.5°C-dən yüksəkdirsə, isti buxar inqalyasiyaları qəti qadağandır. Lakin soyuq buxar verən nebulayzerlərlə inqalyasiya həkim nəzarəti altında, vacib hallarda edilə bilər.
3. İnqalyasiyadan sonra uşaq nə vaxt çölə çıxa bilər?
İnqalyasiyadan dərhal sonra tənəffüs yolları genişlənmiş və həssas olur. Bu səbəbdən müalicədən sonra ən az 1 saat otaq şəraitində qalmaq, soyuq havaya çıxmamaq və qış aylarında pəncərələri açmamaq məsləhətdir.
5. İnqalyasiya üçün hansı suyu istifadə etmək lazımdır?
İnqalyasiya cihazında heç vaxt kran suyu, qaynadılmış su və ya mineral su (həkim təyin etmədiyi halda) istifadə etməyin. Yalnız aptekdən alınan steril fizioloji məhlul və ya həkimin yazdığı xüsusi dərman məhlulları istifadə olunmalıdır.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır. Müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.