Uşaqlarda qarın ağrısı həm bəsit bir qaz sancısından, həm də təcili cərrahi müdaxilə tələb edən ciddi bir vəziyyətdən qaynaqlana bilər.
Körpələr ağrını ağlayaraq, daha böyük uşaqlar isə yerini göstərərək ifadə edirlər. Lakin ağrının xarakterini, şiddətini və müşayiət edən digər əlamətləri düzgün qiymətləndirmək, vaxtında həkimə müraciət etmək üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Uşaqlarda qarın ağrısının əsas səbəbləri
Qarın boşluğu bir çox həyati vacib orqanın yerləşdiyi mürəkkəb bir sahədir. Buna görə də ağrının mənbəyi müxtəlif sistemlərlə bağlı ola bilər.
1. Həzm sistemi problemləri
Əksər hallarda ağrının kökündə pəhriz pozuntuları və ya həzm prosesindəki nasazlıqlar dayanır:
Qəbizlik: Uşaqlarda xroniki və ya kəskin qarın ağrısının ən geniş yayılmış səbəbidir. Lifli qidaların azlığı və kifayət qədər su içməmək bağırsaq hərəkətliliyini azaldır.
Qaz sancıları (Koliklər): Xüsusilə ilk aylarda olan körpələrdə müşahidə edilir.
Qida zəhərlənmələri: Keyfiyyətsiz və ya köhnə qidaların qəbulu nəticəsində yaranır, adətən qusma və ishal ilə müşayiət olunur.
2. İnfeksion xəstəliklər
Qastroenterit (Mədə qripi): Viruslar (məsələn, Rotavirus) və ya bakteriyalar tərəfindən törədilir. Qarın ağrısı ilə yanaşı qızdırma və ishal xarakterikdir.
Sidik yolu infeksiyaları: Maraqlıdır ki, uşaqlarda sidik yollarındakı iltihab özünü qarın nahiyəsində, xüsusən də qaraltında küt ağrılarla büruzə verə bilər.
3. Cərrahi müdaxilə tələb edən hallar
Bu qrup ağrılar dərhal diaqnoz qoyulmalı olan vəziyyətlərdir:
Appendisit: Kor bağırsağın çıxıntısının iltihabıdır. Ağrı adətən göbək ətrafında başlayır və sağ qaraltına doğru yerini dəyişir.
Bağırsaq düyünlənməsi (İnvaginasiya): Bağırsağın bir hissəsinin digərinin içinə girməsi nəticəsində yaranır. Çox şiddətli, kriz şəklində gələn ağrılarla özünü göstərir.
Uşaqlarda qarın ağrısı zamanı nə etməli?
Əgər ağrı ciddi bir xəstəlikdən qaynaqlanmırsa (məsələn, yüngül qaz və ya qəbizlik), aşağıdakıları tətbiq edə bilərsiniz:
İstirahət: Uşağı uzadaraq sakitləşməsini təmin edin.
Maye qəbulu: Xüsusilə qusma və ishal varsa, az-az, lakin tez-tez su və ya elektrolit məhlulları verin.
İlıq kompres: Qarnın üzərinə qoyulan ilıq (isti deyil!) dəsmal bağırsaq sancılarını azalda bilər.
Düzgün qidalanma: Uşağın rasionunda lifli tərəvəzlərin, meyvələrin və tam taxıllı məhsulların olmasına diqqət yetirin.
Vacib qeyd: Həkim məsləhəti olmadan uşağa ağrıkəsici və ya imalə (klizma) etməyin. Bu, appendisit kimi hallarda mənzərəni gizlədə bilər və ya vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.
Yaş qruplarına görə ağrının xüsusiyyətləri
Uşağın yaşı ağrının səbəbini təxmin etməkdə həkimə böyük kömək edir.
Südəmər Körpələr (0-12 ay)
Körpələr ağrını ayaqlarını qarnına çəkərək, yüksək səslə ağlayaraq və narahat hərəkətlərlə ifadə edirlər. Ən çox rast gəlinən səbəblər qaz, reflüks və süd proteininə qarşı allergiyadır.
Məktəbəqədər Dövr (1-5 yaş)
Bu yaşda uşaqlar artıq ağrını sözlə ifadə edə bilsələr də, yerini dəqiq göstərməkdə çətinlik çəkirlər. Tez-tez rast gəlinən səbəblər qəbizlik, sidik yolu infeksiyaları və infeksion ishallardır.
Məktəb Dövrü və Yeniyetmələr (5-18 yaş)
Böyük uşaqlarda fiziki səbəblərlə yanaşı, psixoloji faktorlar da ön plana çıxır. Məktəb stressi, imtahan həyəcanı və ya ailə daxili problemlər “funksional qarın ağrısı” adlanan vəziyyətə səbəb ola bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Bəzi hallarda zamanla yarışmaq lazımdır.
Əgər uşaqda aşağıdakı əlamətlərdən biri varsa, vaxt itirmədən uşaq həkiminə müraciət edin:
Sönməyən və şiddətlənən ağrı: Ağrı uşağı yuxudan oyadırsa və ya 24 saatdan çox davam edirsə.
Yaşıl və ya qanlı qusma: Safra və ya qan qarışıqlı qusma ciddi bağırsaq tıxanıqlığının əlaməti ola bilər.
Yüksək qızdırma: Ağrı ilə bərabər 38.5°C və daha yüksək temperatur.
Qarın nahiyəsində gərginlik: Qarın toxunanda çox bərkdirsə və uşaq ağrıdan qaçırsa.
Nəcisdə qan: Çiyələk jelesinə bənzər və ya tünd rəngli qanlı nəcis.
Diaqnoz necə qoyulur?
Həkim müayinəsi zamanı ilk növbədə uşağın anamnezi toplanır (nə yeyib, nə vaxtdan ağrıyır, yanaşı əlamətlər varmı).
Daha sonra aşağıdakı müayinələr tələb oluna bilər:
Qan analizi: İltihabın olub-olmadığını yoxlamaq üçün.
Sidik analizi: Gizli gedən sidik yolu infeksiyalarını üzə çıxarmaq üçün.
Ultrasəs müayinəsi (USM): Qarın boşluğundakı orqanların (appendiks, qaraciyər, böyrəklər) vəziyyətini görmək üçün ən təhlükəsiz üsuldur.
Tez-tez verilən suallar
1. Uşaqlarda göbək ətrafında qarın ağrısı nəyi göstərir?
2. Psixoloji səbəblərdən uşaqlarda qarın ağrısı ola bilərmi?
3. Süd məhsulları uşaqda qarın ağrısı yarada bilərmi?
4. Qarın ağrısı zamanı uşağa nə yedirtmək olar?
5. Uşaqlarda qurd xəstəlikləri qarın ağrısı verərmi?
Qeyd: Bu məqalə yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və tibbi məsləhətin əvəzini tutmur. Sağlamlıq problemi üçün mütləq həkim mütəxəssisə müraciət edin!